Op 17 september verschijnt Monster: The Lizzie Borden Story op Netflix en voor het eerst in de vier seizoenen van Ryan Murphy's true-crime-anthologie staat er geen man centraal. Na Jeffrey Dahmer, de gebroeders Menendez en Ed Gein is Lizzie Borden de eerste vrouw die de titelrol krijgt in een reeks die tot nu toe vooral mannelijke seriemoordenaars fileerde. Dat is geen toeval, het is een bewuste keuze die precies raakt aan waarom deze serie al jaren zo'n hit is.
Wie was Lizzie Borden eigenlijk
Lizzie Borden werd in 1892 in het Amerikaanse Fall River beschuldigd van de bijlmoord op haar vader en stiefmoeder. Het proces trok destijds landelijke aandacht en eindigde in een vrijspraak, maar de publieke opinie bleef haar decennialang zien als schuldig. Er bestaat zelfs een bekend Amerikaans kinderrijmpje over de zaak. Op de Wikipedia-pagina over Lizzie Borden lees je hoe die dubbelzinnigheid, schuldig of onschuldig, precies de reden is dat haar verhaal na 130 jaar nog steeds fascineert.
Ella Beatty, dochter van Annette Bening en Warren Beatty, speelt Lizzie. Ze wordt omringd door een indrukwekkende cast: Charlie Hunnam als haar vader Andrew, Rebecca Hall als stiefmoeder Abby en Vicky Krieps als het dienstmeisje Bridget Sullivan. Sarah Paulson, vaste waarde in Murphy's producties, duikt op als Aileen Wuornos in wat een cameo-achtige uitstapje lijkt naar het volgende seizoen.
Waarom een vrouwelijke hoofdrol nu pas komt
Drie seizoenen lang koos Murphy voor mannen wiens misdaden buiten kijf staan. Bij Lizzie Borden ligt dat anders: ze werd vrijgesproken door een jury van twaalf mannen, in een tijd waarin een vrouw die geweld pleegde simpelweg ondenkbaar was voor de rechtspraak. Die twijfel maakt haar verhaal fundamenteel anders dan dat van Dahmer of Gein. Het gaat niet om het reconstrueren van bewezen gruwelijkheden, maar om de vraag wat een samenleving wel en niet gelooft over wat een vrouw in staat is te doen.
Maker Ian Brennan, die ook de eerdere seizoenen schreef, noemt het zelf een verhaal over hoe de wereld dacht dat een moordenaar eruit móest zien, en wat er gebeurt zodra dat beeld niet klopt. Dat maakt The Lizzie Borden Story minder een whodunit en meer een portret van een tijd waarin vrouwen amper geloofd werden, over wat dan ook.
True crime blijft het genre van het moment
Dat Netflix juist nu voor deze insteek kiest, past bij een bredere trend. Onderzoek van de University of East Anglia laat zien dat true crime niet langer een guilty pleasure is voor een smalle groep, maar volwaardig mainstream televisie geworden is met een breed en divers publiek. Volgens NPO Kennis kijken we naar dit soort verhalen omdat we onbewust patronen zoeken, in de hoop onszelf beter te kunnen beschermen. Precies dat mechanisme verklaart waarom de eerdere Monster-seizoenen keer op keer tot de best bekeken titels van Netflix behoorden.
Het is dezelfde honger naar verhalen die uitleggen hoe iemand zo ver kon komen, die je ook terugziet bij series die compleet anders van toon zijn. Kijk bijvoorbeeld naar hoe Emily in Paris na zes seizoenen stopt juist omdat het publiek uitgekeken raakte op een verhaal zonder scherpe randjes. Monster doet het tegenovergestelde: elk seizoen zoekt bewust de ongemakkelijkste hoek van een zaak op.
Wat dit seizoen anders maakt dan de vorige
Regisseurs Max Winkler en Sarah Adina Smith kozen voor een setting die extra opvalt binnen de reeks: het victoriaanse Amerika van eind negentiende eeuw, met corsetten, striktere sekserollen en een rechtszaal waar een vrouw nauwelijks zelf het woord mocht voeren. Dat contrast met de moderne, glossy true-crime-vertelling van de vorige seizoenen zorgt voor een heel andere kijkervaring. Acht afleveringen komen in één keer online, dus een weekend bingen behoort tot de mogelijkheden.
Wie het najaar sowieso al vol seriedrama ziet, staat niet alleen. Net als Outer Banks dat zijn laatste seizoen invaart, sluit ook dit seizoen van Monster een hoofdstuk af, al is dat bij Murphy's anthologie natuurlijk de bedoeling: elk seizoen is een nieuw, op zichzelf staand verhaal.
Hoe de anthologie tot nu toe presteerde
Om de verwachtingen te snappen, helpt het om terug te kijken naar wat Murphy's Monster-reeks tot nu toe heeft losgemaakt. Dahmer uit 2022 werd een van de meest bekeken Engelstalige series ooit op Netflix en zorgde tegelijk voor stevige kritiek van nabestaanden van slachtoffers, die zich niet gehoord voelden bij de productie. Het seizoen over de gebroeders Menendez leidde zelfs tot hernieuwde media-aandacht voor hun zaak, met als gevolg dat er opnieuw naar hun strafmaat werd gekeken. Elk seizoen brengt dus niet alleen kijkcijfers, maar ook een golf van discussie over de ethiek van het naspelen van echte, vaak nog levende families.
Bij Lizzie Borden ligt dat gevoelig punt anders, simpelweg omdat iedereen die erbij betrokken was al meer dan een eeuw overleden is. Dat maakt de morele lading van dit seizoen lichter dan bij de voorgaande drie, wat misschien ook verklaart waarom Murphy juist nu koos om een vrouw centraal te zetten: minder risico op een nieuwe golf van kritiek, meer ruimte om het personage zelf te onderzoeken.
Wat je moet weten voor je gaat kijken
Verwacht geen definitief antwoord op de vraag of Lizzie Borden schuldig was. De serie laat je juist zitten met die onzekerheid, wat precies de kracht ervan is. Wie liever eerst het net iets luchtigere entertainmentnieuws van deze week induikt, zoals de comeback van Sally Field rond de Emmy's, kan die maand prima combineren met deze donkerdere titel.
Voor wie de vorige seizoenen kende als schokkend realistisch: dit seizoen is nadrukkelijk anders. Er is meer ruimte voor sfeer en historisch decor, minder voor forensische details. Precies dat verschil maakt het de moeite waard om, ondanks de zwaarte van het onderwerp, toch een kijkje te nemen vanaf 17 september.