Bijna één op de vijf vrouwen in Nederland heeft migraine. Bij mannen is dat minder dan één op de tien. Dat verschil is niet toevallig: het zit hem grotendeels in hormonen, en dan specifiek in oestrogeen. Maar wat er precies in je hersenen gebeurt tijdens een aanval, en waarom vrouwen er zo veel vatbaarder voor zijn, weten onderzoekers pas de laatste jaren echt te verklaren.
Het getal dat je twee keer laat kijken
Nieuwe cijfers van het CBS, gepubliceerd in maart 2026, laten zien dat 18 procent van de vrouwen zegt de afgelopen twaalf maanden last te hebben gehad van migraine. Bij mannen is dat 8 procent. Meer dan een verdubbeling - en het patroon is al decennialang zichtbaar. Bekijk de volledige cijfers in het CBS-rapport over vrouwen en gezondheidsverschillen.
Migraine is niet gewoon hoofdpijn. Het zijn aanvallen met kloppende pijn, vaak aan één kant van het hoofd, die gepaard gaan met misselijkheid, braakneiging en extreme gevoeligheid voor licht en geluid. Sommige mensen zien vlak voor een aanval een aura: flitsen, zigzaglijnen of uitgevallen stukken in het gezichtsveld.
De aanvallen duren minimaal vier uur, maar kunnen ook drie dagen aanhouden. Bij vrouwen zijn ze bovendien gemiddeld heviger en duren ze langer.
Oestrogeen als scharnierpunt
De meest onderbouwde verklaring voor het verschil zit in de cyclus. Vlak voor de menstruatie daalt de oestrogeenspiegel scherp. Dat snelle dalen activeert het trigeminusstelsel, het zenuwstelsel dat hoofdpijn en gezichtspijn reguleert. Het gevolg: een aanval.
Oestrogenen verhogen normaal gesproken de pijndrempel, onder andere door endorfines te stimuleren. Als die hormonen wegvallen, valt ook een stuk van die bescherming weg. Vrouwen die menstrueren, hebben daardoor elke maand een risicovenster van twee tot vier dagen.
Onderzoekers ontdekten in 2025 ook een nieuw mechanisme: TRPM3-kanalen, eiwitten in zenuwcellen die reageren op hormoonschommelingen. Die kanalen gedragen zich anders bij vrouwen dan bij mannen, wat de verhoogde vatbaarheid voor hevige aanvallen rond de menstruatie deels verklaart.
Puberteit, zwangerschap en de overgang
Vóór de puberteit hebben jongens en meisjes vrijwel evenveel migraine. Zodra de cyclus begint, verandert dat. De leeftijdsgroep van 20 tot 50 jaar heeft het hoogste risico bij vrouwen - precies de periode van hormonale activiteit.
Sommige vrouwen merken dat migraine verdwijnt of flink afneemt tijdens de zwangerschap. Dat klopt: de oestrogeenspiegel is dan stabiel hoog en de abrupte dalingen vallen weg. Na de bevalling kan het juist tijdelijk erger worden.
Rond de menopauze verwachten veel vrouwen verlichting, maar dat valt vaker tegen dan gedacht. Uit een grote populatiestudie die in 2025 werd gepubliceerd, bleek dat 46 procent van de vrouwen na de menopauze migraine bleef houden. Bij één op de vijf was dat zelfs na hun zestigste nog het geval. Dat perimenopauze al vroeg begint - soms al rond je 35e - verklaart ook waarom sommige vrouwen plotseling meer aanvallen krijgen terwijl ze de overgang nog lang niet verwachten.
Wat je kunt doen als migraine aan je cyclus is gekoppeld
Als je merkt dat aanvallen steevast rond je menstruatie komen, is dat waardevolle informatie voor je arts. Een hoofdpijndagboek - ook als app beschikbaar - maakt het patroon zichtbaar. Noteert daarin wanneer de aanval begint, hoe lang hij duurt en op welke dag van je cyclus je zit.
Op basis van dat patroon zijn er gerichte opties:
- De pil doorslikken zonder stopweek vermijdt de oestrogeendaling volledig. Dat is veilig tot een jaar aaneengesloten gebruik, en voor sommige vrouwen meteen de meest effectieve aanpak.
- Een hormoonspiraal onderdrukt de menstruatie bij veel vrouwen en verkleint de hormonale schommelingen. Vrouwen melden na plaatsing significant minder aanvallen.
- Preventief triptanen vlak voor de verwachte aanval is een optie die gynaecologen en neurologen steeds vaker inzetten bij vrouwen met een voorspelbaar patroon.
Wat je zelf kunt doen buiten de cyclus om
Los van hormoonbehandeling zijn er leefstijlkeuzes die het risico verlagen. Slaaptekort is een bekende trigger - en dat raakt vrouwen vaker, deels omdat ze minder diepe slaap halen. Magnesium wordt ook onderzocht als preventieve aanvulling: er zijn aanwijzingen dat vrouwen met migraine vaker lage magnesiumniveaus hebben. Bekijk ook hoe magnesium anders werkt bij vrouwen dan bij mannen - het heeft meer invloed dan vaak wordt gedacht.
Cafeïne werkt als dubbel zwaard: een kleine hoeveelheid kan een aanval couperen, maar regelmatig gebruik maakt je er gevoeliger voor. Alcohol, uitgedroogdheid en langdurige schermtijd staan ook op de lijst van veelgenoemde triggers. Het simpelste wat je kunt doen: elke dag op hetzelfde tijdstip opstaan en slapen, ook in het weekend. Een onregelmatig slaapritme triggert bij veel vrouwen direct een aanval.
Een onderschat probleem dat eindelijk aandacht krijgt
Migraine bij vrouwen bleef lang onderbehandeld, deels omdat vrouwen minder snel over pijn klagen en deels omdat het onderwerp simpelweg minder onderzoeksgeld heeft gekregen. Het LUMC publiceerde onderzoek waaruit bleek dat veel vrouwen zichzelf tekortdoen door hun klachten als "gewone hoofdpijn" af te doen en geen behandeling te zoeken.
Dat is onnodig, want de behandelmogelijkheden zijn de afgelopen jaren sterk verbeterd. Naast triptanen zijn er inmiddels CGRP-remmers - een relatief nieuwe klasse medicijnen die specifiek op het migrainemechanisme ingrijpen. De American Headache Society riep begin 2026 op tot routinematige migraine-screening voor vrouwen en meisjes, van de tienerjaren tot ver na de menopauze.
Hoe dat past in het bredere plaatje van vrouwen die vaker ziek zijn, lees je in het artikel over waarom vrouwen vaker ziek zijn dan mannen. De NOS berichtte ook over hoe hardnekkig dit patroon is en hoe het medisch onderzoek nu eindelijk de inhaalslag maakt.
Dit is wat je aan je arts kunt vragen
Als jij elke maand opnieuw twee of drie dagen plat ligt, weet dan: dat is niet normaal en het hoeft ook niet. De eerste stap is een afspraak bij de huisarts, met je dagboek. Niet om medicijnen te "scoren", maar om samen een patroon te ontrafelen dat jou al misschien jarenlang meer kost dan je doorhebt.
Vraag specifiek naar de link met je cyclus. Vraag of preventieve behandeling een optie is. En als je huisarts je doorverwijst naar een neuroloog: pak die verwijzing aan. Migraine die aan hormonen is gekoppeld, reageert goed op gerichte behandeling. Het enige wat je daarvoor moet doen, is het gesprek aangaan.