Je voelt het al voordat je op de kalender kijkt. Twee dagen voor je ongesteldheid begint, dringt zich een bekende druk achter je oog op. Tegen de tijd dat het bloeden start, lig je met de gordijnen dicht en een washand op je voorhoofd. Je dacht altijd dat dit toeval was, gewoon pech met een slechte week. Het is geen toeval. Onderzoekers van het LUMC en Erasmus MC hebben inmiddels vastgesteld dat migraine rond de menstruatie een eigen, herkenbaar patroon volgt, en dat het overgrote deel van de vrouwen met migraine dat verband nooit met hun huisarts bespreekt.
Je hoofd reageert op de val, niet op het lage niveau
De link tussen migraine en hormonen is al decennia bekend. Neuroloog Brian Somerville opperde in 1972 voor het eerst dat een daling van oestrogeen tijdens de cyclus migraine kan uitlokken, en bevestigde dat vermoeden in een kleine studie. Inmiddels weten we waarom dat aannemelijk is: in het trigeminovasculaire systeem, het netwerk van zenuwen dat pijnsignalen in je hoofd doorgeeft, zitten receptoren voor oestrogeen en progesteron.
Het cruciale detail zit in het woordje val. In de tweede helft van je cyclus zijn beide hormonen relatief hoog. Vlak voor je menstruatie storten ze allebei snel in. Niet het lage niveau daarna, maar die abrupte val zelf blijkt de trigger. Dat verklaart waarom een migraineaanval vaak precies twee dagen voor je regels begint en nog drie dagen erna kan aanhouden.
Nederlands onderzoek zet dit eindelijk op de kaart
Hoogleraar neurologie Gisela Terwindt van het LUMC publiceerde met haar team recent bevindingen in het vakblad Neurology: migraineaanvallen rond de menstruatie duren langer, komen vaker terug en vragen om meer medicatie dan aanvallen op andere momenten in de cyclus. Voor de studie hielden 500 vrouwen via een e-dagboek hun migraineaanvallen en menstruatiebloedingen bij, waarna een algoritme de patronen blootlegde.
Het WHAT-team (Women, Hormones, Attacks and Treatment) van het LUMC voert daarnaast een geslachtshormoonstudie uit, en de TIMER-studie zoekt momenteel vrouwen tussen 18 en 45 jaar met menstruele migraine en een regelmatige cyclus. Ook Erasmus MC bevestigt dat het verband tussen menstruatie en migraine te lang onderbelicht is gebleven in de spreekkamer. Dat past bij een breder patroon: de wetenschap kent het vrouwenlichaam nog altijd slecht, en klachten die aan de cyclus hangen, worden extra vaak afgedaan als iets waar je mee moet leren leven.
Waarom deze migraine zwaarder aankomt dan je denkt
Menstruele migraine, ook wel catameniale migraine genoemd, treft ongeveer 10 procent van alle vrouwen met migraine als exclusieve vorm. Bij 50 tot 60 procent van de vrouwen met migraine hangt op zijn minst een deel van de aanvallen samen met de cyclus. Een grootschalige internationale studie, gepubliceerd eind 2025 in Lancet Neurology, laat bovendien zien dat migraineaanvallen bij vrouwen niet alleen vaker voorkomen dan bij mannen, maar ook aanzienlijk langer duren. Onderzoeksleider Andreas Kattem Husøy van het Norwegian Center for Headache Research benadrukt dat het niet genoeg is om alleen te tellen hoe vaak migraine voorkomt: je moet ook kijken naar de impact op een dag, een week, een leven.
Menstruele migraine reageert bovendien minder goed op de standaard pijnstiller. Dat is precies het soort verschil waar je als patiënt weinig van hoort, tot je het zelf drie keer per maand voelt. Vrouwen die met dit patroon bij de huisarts komen, herkennen zich vaak in wat ook bij andere cyclusgebonden klachten gebeurt: heftige klachten worden toegeschreven aan van alles, behalve aan de cyclus zelf.
Wat je nu al kunt bijhouden
Je hoeft niet te wachten op een onderzoeksuitnodiging om dit patroon zelf zichtbaar te maken. Noteer twee cycli lang, in een app of gewoon op papier, op welke dag je migraine begint en op welke dag je menstruatie start. Bij een duidelijk patroon rond die hormonale val heb je binnen twee maanden een dagboek dat een huisarts serieus kan meenemen. Vraag expliciet naar de mogelijkheid van hormonale of preventieve behandeling rond die specifieke dagen, in plaats van een algemeen migrainemiddel dat je hele maand door moet gebruiken.
Kom je met dat dagboek en toch met een schouderophalen thuis? Je bent niet de enige. vrouwen die zich niet gehoord voelen bij hun huisarts, vinden online vaak sneller herkenning dan in de spreekkamer, precies omdat onderzoek naar dit soort klachten decennialang is blijven liggen. Dat is geen reden om het zelf op te lossen, wel een reden om een tweede gesprek te vragen, eventueel bij een andere arts, met je dagboek erbij.
Dit verandert hoe je naar je volgende aanval kijkt
Zodra je het patroon ziet, verandert een migraineaanval van iets dat je overkomt in iets dat je kunt zien aankomen. Dat is geen garantie dat de pijn wegblijft, maar het geeft je wel een aanknopingspunt: een dag om vooraf rustiger te plannen, een moment om preventief een middel te nemen, een concreet verhaal voor je arts in plaats van "ik heb weer vaak hoofdpijn". Voor iets dat wetenschappelijk gezien pas de laatste jaren serieus in kaart wordt gebracht, is dat een groot verschil.